Uitleg: De lensopening

By eduard | mei, 16, 2011 | 3 comments

In mijn post van 28 april heb ik aangegeven welke elementen van belang zijn om een technisch goede foto te maken. Een onderdeel was de lensopening. In dit bericht wil ik kort de basis beschrijven wat de invloed van de factor lensopening is en wat het is.

Bij het maken van een foto staat de sluiter een korte tijd open, het licht valt door de lensopening op de sensor (of film), de sensor legt de foto vast. De afmeting van de lensopening kan je als fotograaf zelf instellen, of de camera kiest die voor je in de automatische stand. Naast dat de lensopening voor een hoeveelheid licht zorgt, bepaald de lensopening ook de scherptediepte van een foto. Met scherptediepte wordt bedoeld hoe scherp een foto is over een bepaalde afstand.
De lensopening  wordt technisch aangeduid met het F-getal, de lensopening wordt ook diafragma genoemd (aperture in het Engels). De F-getallen die je misschien wel kent zijn 2.8 – 4 – 5.6 – 8 – 11 – 16. Een diepergaande technische uitleg over het F-getal kan je hier lezen op Wikipedia. Elke stap van het ene naar het andere getal in dit voorbeeld wordt een ‘stop’ genoemd. Bij elke stap wordt het oppervlakte van de lensopening gehalveerd. (2.8 naar 4, van 4 naar 5.6 etc).
Wat je je moet realiseren als fotograaf is dat de lensopening bepaald wel gebied van je foto scherp is, de scherptediepte. Door een grote lensopening (laag F-getal) te kiezen wordt het gebied dat scherp is (in diepte) in de foto kleiner. Hoeveel de foto scherp is hangt af van welke lens je gebruikt en hoever je van het object af staat dat je fotografeert. Voor beginnende fotografen is het vaak verwarrend, een grote opening (laag getal) zorgt voor kleine scherptediepte.In het kort kan je zeggen dat hoe meer je ingezoomd bent, het scherptedieptevlak kleiner wordt. Dus met een telelens heb je minder scherptediepte dan bij een standaard lens vanaf dezelfde plek.

Bij het maken van portretten wordt vaak gekozen voor een wazige (onscherpe) achtergrond. Het voordeel is dat dingen op de achtergrond je dan niet afleiden van het model.
Je kan zelf je diafragma bepalen door je camera op de A-stand te zetten. Maak dan je keuze voor je diafragma.
Het Engelse woord voor scherptediepte is depth of field (DOF). Op internet staan vele DOF calculators, zodat je kan kijken hoe jouw lenzen in combinatie met je camera zicht gedragen. Een bekende is DOFmaster, ook zijn er handige apps voor op je telefoon zodat je onderweg je instellingen kan controleren (iDOFcalc is gratis).

praktijkvoorbeeld:

Een voorbeeld: Foto’s zijn genomen met een 70mm lens, scherp gesteld op de pepermolen (1,2 meter afstand).

foto1: diafragma 2.8

Het gekozen diafragma is in die voorbeeld 2,8. Je ziet duidelijk dat de pepermolen scherp is, maar het bakje met steentjes ervoor en het tijdschrift er achter onscherp zijn. De scherptediepte is dus klein.

foto2: diafragma 5.6

Het gekozen diafragma is in die voorbeeld 5.6. Je ziet duidelijk dat de pepermolen scherp is, een kleindeel van het bakje met steentjes ervoor en het tijdschrift er achter scherp zijn. De scherptediepte is groter geworden t.o.v. foto1.

foto3: diafragma 11

Het gekozen diafragma is in die voorbeeld 11. Je ziet duidelijk dat de scherptediepte veel groter is dan bij foto1 en foto2.

QUICKTIP: In het kort, wat moet je onthouden?
Om de scherptediepte te bepalen zet ik mijn camera op de A-stand, hoe lager getal ik kies hoe waziger de achtergrond (hoe minder scherptediepte dus)

3 Responses to Uitleg: De lensopening

Leave a Reply

Post Comment